线性空间——线性空间的基与维数

1.1.3 线性空间的基与维数

基与维数

IMPORTANT

设 {α1,α2,...,αn}\{\alpha_1, \alpha_2, ..., \alpha_n\} 是线性空间 VV 中的线性无关向量组,若任意 β∈V\beta \in V 都可以被 {α1,α2,...,αn}\{\alpha_1, \alpha_2, ..., \alpha_n\} 线性表出,则,

  1. 称 {α1,α2,...,αn}\{\alpha_1, \alpha_2, ..., \alpha_n\} 是 VV 的基;
  2. 称 VV 的维数为 nn,即 {α1,α2,...,αn}\{\alpha_1, \alpha_2, ..., \alpha_n\} 中向量数量。记作 dim(V)=ndim(V) = n;
  3. 称 VV 是一个 nn 维线性空间,通常记作 VnV^n;
  4. dim(0)=0dim(\textbf{0}) = 0.
TIP

线性空间 VV 的一组基就是该线性空间的一组极大线性无关组。上面的定义中实际上隐含了这个事实,∀β∈V\forall \beta \in V 都可以被 {α1,α2,...,αn}\{\alpha_1, \alpha_2, ..., \alpha_n\} 线性表出,也就是说向该向量组中加入任意一个向量就会变得线性相关。

示例

下面给出一些具体例子。

NOTE
  1. V=(Rn,R,+,⋅)V = (\mathbb{R}^n, \mathbb{R}, +, \cdot)

基:

{[10⋮0],[01⋮0],...,[00⋮1]}\left\{ \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ \vdots \\ 0 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 0 \\ 1 \\ \vdots \\ 0 \end{bmatrix}, ..., \begin{bmatrix} 0 \\ 0 \\ \vdots \\ 1 \end{bmatrix} \right\}

维数:

dim(V)=ndim(V) = n
NOTE
  1. (Cn,C,+,⋅)(\mathbb{C}^n, \mathbb{C}, +, \cdot)

基:

{[10⋮0],[01⋮0],...,[00⋮1]}\left\{ \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ \vdots \\ 0 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 0 \\ 1 \\ \vdots \\ 0 \end{bmatrix}, ..., \begin{bmatrix} 0 \\ 0 \\ \vdots \\ 1 \end{bmatrix} \right\}

维数:

dim(V)=ndim(V) = n

复数的虚数部分可以由 k∈Ck \in \mathbb{C} 引入.

NOTE
  1. (Cn,R,+,⋅)(\mathbb{C}^n, \mathbb{R}, +, \cdot)

基:

{[10⋮0],[i0⋮0],[01⋮0],[0i⋮0],...,[00⋮1][00⋮i]}\left\{ \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ \vdots \\ 0 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} i \\ 0 \\ \vdots \\ 0 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 0 \\ 1 \\ \vdots \\ 0 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 0 \\ i \\ \vdots \\ 0 \end{bmatrix}, ..., \begin{bmatrix} 0 \\ 0 \\ \vdots \\ 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 0 \\ 0 \\ \vdots \\ i \end{bmatrix} \right\}

复数的虚数部分不能从 k∈Rk \in \mathbb{R} 中引入,只能从基中引入.

NOTE
  1. (Rn×n,R,+,⋅)(\mathbb{R}^{n \times n}, \mathbb{R}, +, \cdot)

基:

{[10⋯000⋯0⋮⋮⋱⋮00⋯0],[01⋯000⋯0⋮⋮⋱⋮00⋯0],⋯ ,[00⋯000⋯0⋮⋮⋱⋮00⋯1]}\left\{ \begin{bmatrix} 1 & 0 & \cdots & 0 \\ 0 & 0 & \cdots & 0 \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ 0 & 0 & \cdots & 0 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 0 & 1 & \cdots & 0 \\ 0 & 0 & \cdots & 0 \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ 0 & 0 & \cdots & 0 \end{bmatrix}, \cdots, \begin{bmatrix} 0 & 0 & \cdots & 0 \\ 0 & 0 & \cdots & 0 \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ 0 & 0 & \cdots & 1 \end{bmatrix} \right\}

维数:

dim(V)=n×ndim(V) = n \times n
NOTE
  1. (Pn(t),R,+,⋅)(P_n(t), \mathbb{R}, +, \cdot)

    TIP

    其中,Pn(t)P_n(t) 表示次数不超过 nn 的实系数多项式.

基:

{1,t,t2,...,tn}\left\{ 1, t, t^2, ..., t^n \right\}

维数:

dim(V)=n+1dim(V) = n+1

注意不要遗漏了常数项.

NOTE
  1. (Vi,R,+,⋅)(V_i, \mathbb{R}, +, \cdot),其中,
 V1={[abc0]:a,b,c∈R}\ V_1 = \left\{ \begin{bmatrix} a & b \\ c & 0 \end{bmatrix} : a, b, c \in \mathbb{R} \right\}V2={[ab−bc]:a,b,c∈R}V_2 = \left\{ \begin{bmatrix} a & b \\ -b & c \end{bmatrix} : a, b, c \in \mathbb{R} \right\}
  • 对于 V1V_1: 基:

    {[1000],[0100],[0010]}\left\{ \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 0 & 1 \\ 0 & 0 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 0 & 0 \\ 1 & 0 \end{bmatrix} \right\}

    维数:

    dim(V1)=3dim(V_1) = 3
  • 对于 V2V_2: 基:

    {[1000],[01−10],[0001]}\left\{ \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 0 & 1 \\ -1 & 0 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} \right\}

    维数:

    dim(V2)=3dim(V_2) = 3
NOTE
  1. N(A)\mathscr{N}(A) 和 R(A)\mathscr{R}(A) 其中 A∈Fm×nA \in F^{m \times n}

    TIP

    N(A),R(A)\mathscr{N}(A), \mathscr{R}(A) 定义

  • 对于 N(A)={x∈Fn∣Ax=0}\mathscr{N}(A) = \{x \in F^n | Ax=0\}

根据零空间 N(A)\mathscr{N}(A) 定义,N(A)\mathscr{N}(A) 是矩阵方程 Ax=0Ax=0 的解空间,而该解空间的任意解向量能够由 N(A)\mathscr{N}(A) 的一组基线性表示。因此,线性空间 N(A)\mathscr{N}(A) 的一组基实际上就是该解空间的一组基础解系。

而该基础解系中向量的个数就等于零空间 N(A)\mathscr{N}(A) 维数。对于基础解系而言,其向量个数等于矩阵方程中自由变量个数,于是有,

dim(N(A))=n−rank(A)=n−rdim(\mathscr{N}(A)) = n-rank(A) = n-r

其中 rank(A)=rrank(A) = r 即为矩阵 AA 的秩。实际上这被称为秩-零化度定理:

dim(N(A))+rank(A)=ndim(\mathscr{N}(A)) + rank(A) = n

那么如何求解矩阵方程 Ax=0Ax = 0 解空间 N(A)\mathscr{N}(A) 的基础解系呢?

求解零空间或 Ax=0Ax=0 基础解系的一般步骤为: 1. 化矩阵 AA 为行最简型;2. 确定主变量与自由变量;3. 用自由变量表示主变量;4. 构造基础解系。

  • 对于 R(A)={y=Ax∣x∈Fn}\mathscr{R}(A) = \{y=Ax | x \in F^n\}

值空间 R(A)\mathscr{R}(A) 也表示矩阵 A∈Fm×nA \in F^{m\times n} 的列空间,即由矩阵 AA 的列向量张成的空间。于是,矩阵 AA 列向量的极大线性无关组也是值空间 R(A)\mathscr{R}(A) 一组基。而值空间 R(A)\mathscr{R}(A) 的维数是矩阵 AA 列向量的极大线性无关组的向量个数,实际上就是矩阵 AA 的秩 rank(A)=rrank(A) = r,因此,

dim(R(A))=rank(A)=rdim(\mathscr{R}(A)) = rank(A) = r

坐标

IMPORTANT

定理:设 {α1,α2,...,αn}\{\alpha_1, \alpha_2, ..., \alpha_n\} 是 nn 维线性空间 VV 的一组基,则 ∀β∈V\forall \beta \in V 可以被 {α1,α2,...,αn}\{\alpha_1, \alpha_2, ..., \alpha_n\} 唯一地线性表示,也即:存在唯一确定的一组 x1,x2,...,xn∈Fx_1, x_2, ..., x_n \in F ,使得

β=x1α1+x2α2+...+xnαn\beta = x_1\alpha_1 + x_2\alpha_2 + ... + x_n\alpha_n

x=[x1,x2,...,xn]Tx = [x_1, x_2, ..., x_n]^T 称为 β\beta 在基 {α1,α2,...,αn}\{\alpha_1, \alpha_2, ..., \alpha_n\} 下的坐标向量,简称坐标。

记 A=[α1,α2,...,αn]A = [\alpha_1, \alpha_2, ..., \alpha_n],则 β=Ax\beta = Ax

IMPORTANT

任意 nn 维线性空间 VnV^n 同构于 FnF^n,记作 Vn≅FnV^n \cong F^n。

线性空间的同构

IMPORTANT

对数域 FF 上的两个线性空间 V1,V2V_1, V_2,若存在一一映射 σ:V1→V2\sigma: V_1 \rightarrow V_2,满足:对 ∀α,β∈V1\forall \alpha, \beta \in V_1 和 ∀k,l∈F\forall k, l \in F,总有

σ(kα+lβ)=kσ(α)+lσ(β)\sigma(k\alpha + l\beta) = k\sigma(\alpha) + l\sigma(\beta)

则称,V1,V2V_1, V_2 同构,σ\sigma 称为同构映射。

也即,同构映射可以与线性运算交换次序。

同构的性质

IMPORTANT
  1. σ(0)=0,σ(−α)=−σ(α)\sigma(0) = 0, \sigma(-\alpha) = -\sigma(\alpha).

    CAUTION

    这里的 0 应该视为线性空间中的零元 0\mathbb{0}.

证明如下:

σ(α)+σ(0)=σ(α+0)=σ(α)⇒−σ(α)+σ(α)+σ(0)=−σ(α)+σ(α)⇒0+σ(0)=0⇒σ(0)=0\begin{align*} & \sigma(\alpha) + \sigma(0) = \sigma(\alpha + 0) = \sigma(\alpha) \\ & \Rightarrow -\sigma(\alpha) + \sigma(\alpha) + \sigma(0) = -\sigma(\alpha) + \sigma(\alpha) \\ & \Rightarrow 0 + \sigma(0) = 0 \\ & \Rightarrow \sigma(0) = 0 \end{align*}
  1. σ(∑i=1rkiαi)=∑i=1rσ(αi),ki∈F,i=1,2,...,r.\sigma(\sum_{i = 1}^r k_i\alpha_i) = \sum_{i = 1}^r \sigma(\alpha_i), k_i \in F, i = 1, 2, ...,r.

根据同构定义不难证明:

σ(∑i=1rkiαi)=σ(∑i=1r−1kiαi)+σ(krαr)=σ(∑i=1r−2kiαi)+σ(kr−1αr−1)+krσ(αr)…=σ(k1α1)+k2σ(α2)+...+krσ(αr)=k1σ(α1)+k2σ(α2)+...+krσ(αr)=∑i=1rkiαi\begin{align*} & \sigma(\sum_{i = 1}^r k_i\alpha_i) = \sigma(\sum_{i = 1}^{r-1} k_i\alpha_i) + \sigma(k_r\alpha_r) \\ & = \sigma(\sum_{i = 1}^{r-2} k_i\alpha_i) + \sigma(k_{r-1}\alpha_{r-1}) + k_r \sigma(\alpha_r) \\ & \dots \\ & = \sigma(k_1\alpha_1) + k_2\sigma(\alpha_2) + ... + k_r\sigma(\alpha_r) \\ & = k_1\sigma(\alpha_1) + k_2\sigma(\alpha_2) + ... + k_r\sigma(\alpha_r) \\ & = \sum_{i = 1}^r k_i\alpha_i \end{align*}
  1. V1V_1 中的向量组 {α1,α2,...,αn}\{\alpha_1, \alpha_2, ..., \alpha_n\} 线性相关,当且仅当 {σ(α1),σ(α2),...,σ(αr)}\{\sigma(\alpha_1), \sigma(\alpha_2), ..., \sigma(\alpha_r)\} 线性相关.

  2. 同构的线性空间维数相同,基一一对应.

给定基求向量的坐标

IMPORTANT

例:取 P2(t)P_2(t) 的基:

A={t+1,t+2,t2}A = \{t+1, t+2, t^2\}

求

p(t)=2t2−t+1p(t) = 2t^2 - t + 1

在 AA 下的坐标.

解:设

x1(t+1)+x2(t+2)+x3(t2)=2t2−t+1=x3t2+(x1+x2)t+(x1+2x2)\begin{align*} x_1(t+1) + x_2(t+2) + x_3(t^2) = 2t^2-t+1 & \\ = x_3t^2 + (x_1 + x_2)t + (x_1 + 2x_2) \end{align*}

也即

[001110120][x1x2x3]=[2−11]\begin{bmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 1 & 1 & 0 \\ 1 & 2 & 0 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x_1 \\ x_2 \\ x_3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2 \\ -1 \\ 1 \end{bmatrix}

记

M=[001110120],b=[2−11]M = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 1 & 1 & 0 \\ 1 & 2 & 0 \end{bmatrix}, b = \begin{bmatrix} 2 \\ -1 \\ 1 \end{bmatrix}

求解这个矩阵方程 Mx=bMx = b,显然 MM 可逆,否则不存在唯一解,即在基下的坐标。于是

x=[x1x2x3]=M−1bx = \begin{bmatrix} x_1 \\ x_2 \\ x_3 \end{bmatrix} = M^{-1}b

可解

[x1x2x3]=[−322]\begin{bmatrix} x_1 \\ x_2 \\ x_3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -3 \\ 2 \\ 2 \end{bmatrix}

Comments